Mỹ đang đối mặt với thách thức lớn trong việc áp đặt các biện pháp trừng phạt mới lên Iran, đặc biệt trong lĩnh vực dầu mỏ – huyết mạch của nền kinh tế quốc gia Trung Đông này. Vụ tập kích của Iran vào Israel cuối tuần qua đã gây sức ép buộc chính quyền Tổng thống Joe Biden phải có hành động cụ thể. Tuy nhiên, việc thực hiện điều này không hề đơn giản do lo ngại về giá dầu toàn cầu và quan hệ thương mại với Trung Quốc.
Bối cảnh
Iran hiện là nhà sản xuất dầu lớn thứ ba của OPEC, và nguồn thu từ xuất khẩu dầu mỏ chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách quốc gia. Trước đó, cựu Tổng thống Donald Trump đã tái áp đặt các biện pháp trừng phạt lên dầu thô của Iran sau khi rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân JCPOA vào năm 2018. Chính quyền Tổng thống Biden đã nỗ lực khôi phục lại thỏa thuận này trong hai năm qua, nhưng chưa đạt được tiến triển lớn.
Dưới áp lực của các nhà lập pháp Cộng hòa, chính quyền Biden hiện đang xem xét các phương án trừng phạt sau vụ tấn công. Tuy nhiên, việc tăng cường các biện pháp trừng phạt sẽ ảnh hưởng không chỉ tới nền kinh tế Iran mà còn tác động mạnh mẽ đến giá dầu toàn cầu và mối quan hệ với Trung Quốc.
Khó khăn trong việc siết chặt trừng phạt
Một trong những lý do chính khiến chính quyền Biden chần chừ trong việc siết chặt các biện pháp trừng phạt là lo ngại về tác động tiêu cực lên giá dầu. Việc Iran bị hạn chế xuất khẩu dầu sẽ khiến nguồn cung trên thị trường toàn cầu giảm mạnh, đẩy giá dầu và xăng tăng cao. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh Mỹ đang chuẩn bị cho cuộc bầu cử Tổng thống vào cuối năm nay.
Ngoài ra, việc áp thêm các lệnh trừng phạt lên Iran còn có thể làm xấu đi quan hệ Mỹ – Trung Quốc. Trung Quốc là khách hàng mua dầu lớn nhất của Iran, chiếm 90% lượng dầu xuất khẩu của Tehran. Nếu Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt nghiêm ngặt hơn, họ có thể phải trừng phạt các tổ chức tài chính và doanh nghiệp lớn của Trung Quốc, điều này sẽ gây tổn hại cho quan hệ thương mại và kinh tế giữa hai nước.
Tình hình hiện tại
Hiện tại, dù có nhiều chỉ trích từ các nghị sĩ Cộng hòa về việc chính quyền Biden không thực hiện nghiêm ngặt các lệnh trừng phạt hiện có, nhưng Mỹ vẫn duy trì áp lực đối với Iran thông qua các biện pháp tài chính và thương mại. Tuy nhiên, theo các chuyên gia phân tích, việc thực hiện các biện pháp trừng phạt mới và nghiêm khắc hơn có thể không khả thi trong tình hình hiện nay.
Scott Modell, CEO của Rapidan Energy Group, nhận định rằng nếu Mỹ muốn cắt giảm xuất khẩu dầu của Iran, họ sẽ cần thực hiện các biện pháp mạnh tay hơn. Tuy nhiên, khả năng này khó xảy ra vì giá dầu và quan hệ với Trung Quốc sẽ là yếu tố quyết định.
Kết luận
Việc Mỹ có thực sự siết chặt các biện pháp trừng phạt dầu mỏ Iran sau vụ tấn công Israel hay không sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ chính trị nội bộ đến quan hệ quốc tế. Dù chịu áp lực lớn từ các nghị sĩ, chính quyền Biden sẽ phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa việc đảm bảo an ninh khu vực và duy trì sự ổn định của thị trường dầu mỏ toàn cầu.
